Kancalı protez — diş hekimliğinde kroşe protez olarak da adlandırılır — kısmi diş eksikliğinde mevcut doğal dişlere metal kanca (kroşe) ile tutunan hareketli protez türüdür. Çıkartılabilir protezler ailesinin en yaygın ve ekonomik alt türlerinden biri olan kancalı protez, metal çerçeve, protez dişler ve kancalardan oluşan üç parçalı bir yapıya sahiptir. Hastanın günlük olarak çıkarıp takabildiği bu protez, eksik diş boşluklarını doldururken mevcut dişleri destek elemanı olarak kullanır.

Kroşe kancalar, destek dişlerin boyun (servikal) bölgesine oturarak retansiyon sağlar. Kanca ucu dişin alt kısmına hafif baskı uygulayarak protezi yerinde tutar; metal çerçeve ise çiğneme kuvvetini destek dişlere dengeli biçimde dağıtır. Kanca tasarımı — Akers, Bonwill veya ring kroşe gibi farklı formlar — vakaya göre seçilir ve tutuculuk ile estetik arasındaki dengeyi belirler. Yanlış kanca tasarımı veya yetersiz destek dişi sayısı, gevşeme, rahatsızlık ve uzun vadede destek dişlerde periodontal sorunlara yol açabilir.

Kancalı protezler genellikle krom-kobalt alaşımından üretilen metal iskelet üzerine akrilik protez dişlerin monte edilmesiyle oluşturulur. Metal çerçevenin dayanıklılığı, uzun protez span'lerinde stabilite sağlar; ancak ön diş bölgesinde kancaların görünür olması estetik bir dezavantaj oluşturur. Bu nedenle kancalı protezler çoğunlukla arka bölge (premolar ve molar) eksikliklerinde tercih edilir. Ön bölgede estetik beklenti yüksekse damaksız protezler veya hassas tutucu (precision attachment) sistemleri değerlendirilmelidir.

Çıkartılabilir protez kategorisinde yer alan kancalı protez, tam protezden farklı olarak çenede en az birkaç sağlıklı dişin bulunmasını gerektirir. Destek dişlerin sayısı, konumu ve periodontal sağlığı, protezin uzun vadeli başarısını doğrudan etkiler. Genellikle eksik bölgenin her iki yanında ve mümkünse karşı çenede de destek diş bulunması ideal tutuculuk için önerilir. Destek dişlerde çürük, büyük dolgu veya periodontal cep varsa önce bu sorunlar tedavi edilir.

Kancalı protezler on yıllardır kısmi diş eksikliğinin en yaygın çözümü olmuştur. Ekonomik maliyet, hızlı üretim süreci ve invaziv olmamaları nedeniyle geniş bir hasta kitlesi tarafından tercih edilmeye devam etmektedir. Günümüzde dijital ölçü sistemleri ve CAD/CAM metal çerçeve üretimi ile daha hassas uyum sağlanabilmekte; buna rağmen temel tutuculuk mekanizması değişmemiştir. Doğru planlama ve düzenli bakımla kancalı protezler yıllarca güvenle kullanılabilir.